(خلاصه ای از دوره VIP لیدرمنت)
اقتصاد ایران در چندی است که وارد یکی از پیچیدهترین وضعیتهای اقتصادی شده است؛ وضعیتی که اقتصاددانان از آن با عنوان «رکود تورمی» یاد میکنند.
مجموعهای از عوامل مانند رشد سریع نقدینگی، کسری بودجه دولت، شوکهای ارزی، محدودیتهای خارجی، کاهش قدرت خرید مردم و نااطمینانی مزمن در محیط اقتصادی باعث شدهاند اقتصاد کشور همزمان با تورم بالا و رکود در بخش واقعی اقتصاد روبهرو شود؛ وضعیتی که به نظر میرسد حداقل تا پایان سال نیز ادامه داشته باشد.
اما رکود تورمی دقیقاً چیست و چرا برای مدیران کسبوکار دورهای بسیار حساس محسوب میشود؟
رکود تورمی یعنی چه؟
در حالت عادی، اقتصادها معمولاً یکی از این دو وضعیت را تجربه میکنند:
یا تورم بالا دارند اما اقتصاد در حال رشد است
یا رکود دارند اما تورم پایین است.
🔹اما رکود تورمی ترکیب همزمان این دو وضعیت است:
– قیمتها به سرعت بالا میروند
– اما رشد اقتصادی ضعیف میشود
– فروش بسیاری از کسبوکارها کاهش پیدا میکند
– قدرت خرید مردم پایین میآید
به زبان سادهتر:
هزینهها بالا میرود، اما بازار بزرگتر نمیشود.
به همین دلیل رکود تورمی یکی از سختترین دورهها برای مدیریت کسبوکار است.
🔸چرا در اقتصاد ایران رکود تورمی شکل میگیرد؟
چند عامل ساختاری و سیاسی و اقتصادی در کنار هم این وضعیت را ایجاد میکنند:
۱. رشد نقدینگی بدون رشد تولید
در سالهای گذشته حجم پول در اقتصاد ایران با سرعت زیادی رشد کرده است، اما تولید کالا و خدمات به همان اندازه افزایش پیدا نکرده است.
نتیجه طبیعی این وضعیت روشن است:
پول بیشتر به دنبال کالای محدود حرکت میکند و قیمتها بالا میروند.
اما چون این پول الزاماً وارد تولید واقعی نمیشود، رشد اقتصادی هم ضعیف باقی میماند.
۲. شوکهای ارزی
اقتصاد ایران وابستگی بالایی به واردات مواد اولیه، تجهیزات و فناوری دارد.
وقتی نرخ ارز جهش میکند:
– هزینه تولید ناگهان افزایش پیدا میکند
– قیمت کالاها بالا میرود
اما همزمان:
– قدرت خرید مردم کاهش پیدا میکند
– تقاضای بازار افت میکند
در نتیجه تورم بالا میرود، اما بازار کوچکتر میشود.
۳. تحریم و جنگ و محدودیتهای خارجی
تحریم و جنگ چند اثر همزمان دارند:
– درآمد ارزی کشور کاهش پیدا میکند
– هزینه مبادلات اقتصادی بالا میرود
– نااطمینانی در فضای سرمایهگذاری افزایش مییابد
در چنین فضایی سرمایهگذاری کاهش پیدا میکند و تولید ضعیفتر میشود.
۴. نا اطمینانی در محیط کسبوکار
فعال اقتصادی در ایران دائماً با ابهامهای جدی روبهرو است:
– نرخ ارز چه میشود؟
– قوانین چه تغییری میکنند؟
– ناترازی ها چه می شود؟
– محدودیتهای جدید ایجاد میشود؟
و…
وقتی آینده قابل پیشبینی نباشد، کسب و کارها توسعه پیدا نمی کنند و رفتار اقتصادی حالت دفاعی به خود میگیرد.
۵. کاهش قدرت خرید مردم
تورم مداوم باعث میشود درآمد خانوارها از رشد قیمتها عقب بماند.
در نتیجه:
– مصرف خانوار کاهش پیدا میکند
– فروش کسبوکارها افت میکند
– تولید کاهش پیدا میکند
و رکود عمیقتر میشود.
در بخش بعدی درباره وظایف مدیران در شرایط رکود تورمی خواهم گفت.
سید علی ناظم زاده
مشاور استراتژی و توسعه کسب و کار